Afera Zondacrypto to nie jest historia klasycznego napadu na bank z pistoletem w ręku ani prymitywnego oszustwa finansowego mataczącego w piwnicy. To podręcznikowy przykład bezczelnego wywiedzenia w pole całego aparatu państwowego Polski i Estonii przez kilkoro prawników, ekspertów ds. compliance oraz utytułowanych menedżerów z dyplomami prestiżowych europejskich uczelni. Przez lata kolejne instytucje państwa nie zdołały wykryć, że deklarowane przez giełdę zabezpieczenie w postaci około 4500 BTC nie pozostawało pod jej kontrolą.
Głównym motorem tej iluzji – co celnie w swoim wpisie na Facebooku zauważył publicysta Wacław Domanus – była jedna, precyzyjnie wyreżyserowana cyfra: 4 503,25950922 BTC Prezes giełdy Przemysław Kral wymachiwał przed nosami urzędników i kontrolerów publicznym adresem w sieci Bitcoin 16aEn4p6hK4FMpLtJGpoQZMZ946sDg1Z6n, na którym znajdowała się fortuna warta ponad 330 milionów dolarów (ponad 1,3 miliarda złotych). Cała weryfikacja majątkowa ze strony państwowych organów miała sprowadzać się do naiwnego schematu: urzędnik wpisywał podany adres do ogólnodostępnej wyszukiwarki blockchain, widział na ekranie cyfry i stawiał urzędniczą pieczątkę z przekonaniem, że giełda ma pełne pokrycie w depozytach. Czy tak w istocie to wyglądało, tego nie wiemy, ale trudno to wykluczyć, bo przecież Zondacrypto całkiem oficjalnie i z ogromnym rozmachem działała w Europie przez lata.
Prokuratorzy i śledczy, wykazując się zatrważającym analfabetyzmem technologicznym, nie rozumieli elementarnej zasady działania kryptowalut: samo wskazanie palcem publicznego portfela w internecie nie jest żadnym dowodem własności. Samo wskazanie publicznego adresu nie dowodzi własności środków. Dowodem kontroli nad adresem jest dopiero możliwość kryptograficznego podpisania wiadomości lub wykonania transakcji przy użyciu odpowiadającego mu klucza prywatnego. Nikt tego od Krala najwyraźniej nie zażądał.
Dopiero poniewczasie okazało się, że ten gigantyczny portfel był całkowicie martwy od marca 2016 roku i należał do uśpionego inwestora, a zarząd Zondacrypto bezczelnie wmawiał państwu, że to ich skarbiec, do którego jedynie „zgubiono klucz” po zaginięciu założyciela firmy Sylwestra Suszka. Ta technologiczna indolencja dała oszustom aż cztery lata na swobodny przepływ środków klientów w sytuacji, gdy giełda nie dysponowała deklarowanym zabezpieczeniem w postaci około 4500 BTC.
Od BitBay do Zondacrypto. Narodziny szwindlu i ucieczka przed nadzorem
Żeby pojąć skalę tego procederu, trzeba cofnąć się do 2014 roku, kiedy Sylwester Suszek – określany mianem „króla bitcoinów ze Śląska” – założył w Katowicach giełdę BitBay. Biznes rósł błyskawicznie, ale rzetelność operacyjna od początku budziła poważne zastrzeżenia. Już w 2018 roku Komisja Nadzoru Finansowego wpisała BitBay na Listę Ostrzeżeń Publicznych z powodu prowadzenia działalności bez wymaganych zezwoleń i złożyła zawiadomienie do prokuratury.
Wobec narastających problemów z polskim sektorem bankowym giełda ewakuowała się z kraju – najpierw na Maltę, a następnie do Estonii, dokonując ewolucyjnego rebrandingu na Zonda, a ostatecznie na Zondacrypto.
Sylwester Suszek był klasycznym, charyzmatycznym samoukiem, mistrzem autopromocji i „chłopakiem z sąsiedztwa”, który potrafił zjednywać sobie ludzi. Jednak 10 marca 2022 roku w Czeladzi Suszek zaginął w mrocznych okolicznościach po spotkaniu z Marianem W. (ps. „Maniek”) – śląskim biznesmenem z branży paliwowej, podejrzewanym o gigantyczne wyłudzenia podatku VAT na kwotę 1,5 miliarda złotych. Po spotkaniu na stacji paliw ze stacji w tajemniczy sposób zniknął cały monitoring, a po Suszku przepadł wszelki ślad. premier Donald Tusk oraz minister sprawiedliwości wprost sugerują dziś jego zabójstwo.
Wtedy na scenie pojawił się Przemysław Kral. Urodzony w 1980 roku w Bytomiu prawnik, który szlify zdobywał m.in. w kancelarii Czesława Tica w Tychach oraz prowadząc własną praktykę adwokacką, dołączył do BitBay w 2019 roku jako dyrektor ds. prawnych (CLO) i pełnomocnik Suszka. Po tajemniczym zniknięciu założyciela BitBay to właśnie Kral przejął ster, przeniósł trzon operacyjny do Estonii, został prezesem spółki i osiadł w luksusowym Monako, uzyskując z czasem paszport Izraela i przebywając m.in. w Dubaju oraz Cezarei.
Edukacja kluczem do świadomego inwestowania [ARCHIWALNY ART. SPONSOROWANY ZONDACRYPTO]
Duet prawników z dyplomami MBA: Kral i Gwóźdź
Sercem układu zarządczego Zondacrypto był duet – licząc Dawida Sendeckiego, o którym dalej, to nawet tercet – który doskonale wiedział, jak poruszać się w gąszczu przepisów prawnych i strukturach biznesowych. Przemysław Kral oraz jego długoletnia partnerka zawodowa i była żona Karolina Gwóźdź to osoby o niezwykle wysokich kwalifikacjach formalnych.
Kral ukończył Wydział Prawa i Administracji Uniwersytetu Śląskiego, a Gwóźdź jest absolwentką prawa na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie. Co więcej, oboje legitymują się dyplomami MBA uzyskanymi na International University of Monaco (IUM).
Mimo rozwodu – wg. CEiDG ustania wspólności majątkowej mogło nastąpić wokół 2019/2020 roku – ich współpraca biznesowa trwała nadal. Gwóźdź pełniła kluczową funkcję Chief Legal Officer (szefowej działu prawnego) Zondacrypto oraz zasiadała w zarządzie szwajcarskiej spółki Zonda Token AG. To ona odpowiadała za pozyskiwanie międzynarodowych licencji (m.in. w Estonii, Włoszech, Słowacji, na Litwie i w Kanadzie) oraz za wielomilionowe projekty sponsoringowe, co przyniosło jej m.in. miejsce w rankingu TOP50 Kobiet w Biznesie Sportowym.
Gdy w kwietniu 2026 roku giełda zmierzała ku nieuchronnemu upadkowi, Gwóźdź wycofała się z bieżących funkcji, przekazując obowiązki młodszej radczyni prawnej – co pokazuje precyzję, z jaką prawnicy zabezpieczali własne pozycje.
Szwajcarski wehikuł w Zug i tajemniczy holding Divisio
Aparat kontrolny Estonii i Polski zignorował również przemyślną, międzynarodową konstrukcję właścicielską Zondacrypto. 100-procentowym udziałowcem estońskiego operatora giełdy (BB Trade Estonia OÜ) nie był bezpośrednio Kral, lecz szwajcarska spółka akcyjna Divisio Holding AG z siedzibą w Zug – w samym sercu szwajcarskiej „Krypto Doliny”. Kral figuruje w estońskim rejestrze jedynie jako pośredni beneficjent rzeczywisty (UBO).
Jedynym formalnym członkiem zarządu tej szwajcarskiej spółki holdingowej był szwajcarski prawnik Dr. André Marcel Terlinden, partner w kancelarii Neupert Vuille Partners AG w Zurychu. Jak pisał serwis Money.pl o tej kancelarii:
„W jej siedzibie jest zarejestrowanych kilkaset podmiotów, kolejne kilkadziesiąt w sąsiednim budynku. Wśród nich jest Szwajcarsko-Rosyjska Izba Handlowa, gdzie członkiem zarządu, sekretarzem oraz skarbnikiem jest Dieter W. Neupert, szef w kancelarii NVP AG.”
Holding Divisio służył Kralowi i Zondacrypto jako wehikuł do trzymania udziałów i samodzielnie nie prowadził działalności operacyjnej.
Sam Terlinden zachował też całkowite milczenie medialne w tej sprawie. Zastanawiający jest jednak fakt, że 27 kwietnia 2026 roku – w szczycie kryzysu płynnościowego i po gremialnych rezygnacjach w Estonii – Terlinden również złożył rezygnację ze stanowiska w Divisio Holding. W efekcie szwajcarski holding, który wciąż formalnie istnieje, pozostał w rejestrze handlowym bez jakiegokolwiek aktywnego członka zarządu. 11 maja 2026 r. Terlinden rezygnuje także z funkcji prezesa zarządu Zonda Token AG.
W jego oficjalnym profilu zawodowym ani na LinkedIn nie ma śladu po jego pracy dla spółek związanych z Zondacrypto. Ciekawe światło na jego biznesowo-prawnicze powiązania może rzucić Jakub Perkowski, który już wiele miesięcy temu opublikował na Facebooku ciekawą analizę tych związków.
Rada Nadzorcza w Estonii: Ekspercka tarcza i włoski piłkarz „na przystawkę”
Aby uzyskać europejską licencję i zbudować bezwzględną wiarygodność przed wdrożeniem unijnego rozporządzenia MiCA, do Rady Nadzorczej BB Trade Estonia OÜ powołano ludzi o potężnych nazwiskach i niezaprzeczalnych kompetencjach ekonomicznych oraz technologicznych.
Zasiadał tam Guido Bühler, szwajcarski ekspert bankowy i blockchainowy, były Managing Director w UBS Investment Bank oraz współzałożyciel i były CEO SEBA Bank AG, jednego z pierwszych licencjonowanych banków kryptowalutowych w Szwajcarii. Była też Veronika Tugo, doświadczony estoński przedsiębiorca i specjalistka ds. finansów oraz księgowości!
Ciekawą postacią był z pewnością Georgi Džaniašvili, estoński prawnik gruzińskiego pochodzenia z ponad 13-letnim doświadczeniem w prawie korporacyjnym i IT/blockchain. Media wskazywały jednak na jego niepokojące epizody z przeszłości. W 2015 roku powiązany był ze spółką Verdis Hall LLC, posiadającą 10% udziałów w rosyjskim Rosenergobanku, który w 2017 roku stracił licencję po wyprowadzeniu miliardów rubli.
W radzie nadzorczej estońskiego podmiotu zasiadał też Giorgio Chiellini, legendarny włoski piłkarz, mistrz Europy i wieloletni kapitan Juventusu, posiadający także dyplom z wyróżnieniem w dziedzinie ekonomii na Uniwersytecie w Turynie. Został zaangażowany jako ambasador marki i na krótko wszedł do rady, stanowiąc wizerunkową „przystawkę” do legitymizacji giełdy na rynkach zachodnich.
Zestawienie tych nazwisk, osób o niebagatelnej ekonomicznej wiedzy i pozycji, tworzyło pancerną parawanową osłonę. Skoro w organach kontrolnych spółki zasiadali byli dyrektorzy banku UBS, eksperci FINMA, prawnicy i utytułowani ekonomiści, regulatorzy w Tallinnie i Warszawie ty, bardziej mogli bezrefleksyjnie przyjąć, że giełda jest prowadzona według najwyższych standardów finansowych. Mogli przyjąć bezrefleksyjnie, bo zręby prawa dotyczącego kryptowalut i technologii blockchain dopiero się tworzą.
Gremialna ucieczka ze statku: Oświadczenia i wspólna linia obrony
Sielanka pękła w kwietniu 2026 roku, gdy zator płatniczy i masowe wypływy środków doprowadziły do paraliżu Zondacrypto. Wówczas nastąpił natychmiastowy, skoordynowany odwrót kadry zarządzającej i nadzorczej.
Cała Rada Nadzorcza (Tugo, Bühler, Džaniašvili) złożyła rezygnacje, publikując oświadczenie i kierując zawiadomienie do estońskiej prokuratury oraz jednostki analityki finansowej FIU.
Wszyscy członkowie rady, pomimo swego przygotowania oraz doświadczenia, zastosowali niemal identyczny manewr obronny. Zarzucili zarządowi (głównie Kralowi) „systematyczne wprowadzanie w błąd, ukrywanie informacji i brak transparentności”. Oświadczyli z rozbrajającą szczerością, że o dramatycznym stanie finansowym giełdy i braku rezerw kryptowalutowych „dowiedzieli się z relacji medialnych”, a nie z wewnętrznych raportów.
Ta linia obrony polegała na całkowitym zepchnięciu winy na jednoosobowe działania Krala przy jednoczesnym kreowaniu się wysokoopłacanych ekspertów na nieświadome niczego ofiary.
Dawid Sendecki, prawa ręka Krala. Też o niczym nie wiedział!
Jeszcze bardziej uderzający jest przypadek formalnie umocowanego jako prawa ręka Krala Dawida Grzegorza Sendeckiego. To człowiek z wybitnym profilowaniem w zakresie bezpieczeństwa i kontroli: absolwent Wyższej Szkoły Policji w Szczytnie, posiadacz elitarnych międzynarodowych certyfikatów AML i zarządzania ryzykiem: CAMS (Certified Anti-Money Laundering Specialist), CAMS-RM oraz ICA GRC. Sendecki pełnił funkcję członka zarządu BB Trade Estonia OÜ (obok Krala), Chief Risk & Compliance Officer oraz Money Laundering Reporting Officer (MLRO). Reprezentował firmę przed politykami i regulatorami.
Według komunikatów Zondacrypto oraz informacji miedialnych w okresu działalności giełdy, Sendecki był kluczową postacią w jej działalności.
„Ściśle koordynuje prace związane z przestrzeganiem przez Zonda regulacji i wymogów prawnych. Bardzo przyczynił się do pozytywnie ocenionego audytu przez estońską jednostkę analityki finansowej.”
– czytamy w artykule (prawdopodobnie komunikacie prasowym firmy) z 2021 roku.
Gdy wybuchł skandal, ten wysoko wykwalifikowany specjalista ds. ryzyka opublikował 18 kwietnia 2026 roku oświadczenie na LinkedIn. Oświadczył w nim, że przez sześć lat pracy w firmie nie dostrzegł żadnych nieprawidłowości w swoim obszarze (AML), a o braku kluczy prywatnych do portfela z 4500 BTC dowiedział się… z publicznego oświadczenia Krala.
Zachodzi tu porażający kontrast: człowiek obwarowany unijnymi certyfikatami bezpieczeństwa finansowego, odpowiedzialny za nadzór operacyjny i zasiadający w dwuosobowym zarządzie, w momencie katastrofy zawęził swoją odpowiedzialność wyłącznie do wąskiego wycinka procedur KYC, dystansując się od jakiejkolwiek wiedzy o przepływach finansowych własnej spółki.
Kupowanie nietykalności przez Zondacrypto. Miliony na reklamy, sponsoring i pełne polityczne zaplecze
Dlaczego państwo polskie przez cztery lata (2022–2026) nie nabrało podejrzeń? Odpowiedź leży w potężnej, przemyślanej akcji zagłuszania jakichkolwiek pytań za pomocą milionów złotych wpompowywanych w wizerunek. Jak ujął to Wacław Domanus, przestępcy użyli środków wpłacanych przez klientów do stworzenia parawanu „nietykalnego giganta”.
Zondacrypto kupowała sobie nietykalność na wszystkich możliwych frontach. Był sponsoring sportowy z wyższej półki – została sponsorem generalnym Polskiego Komitetu Olimpijskiego (PKOl) na mocy umowy na kwotę ponad 18,5 mln zł podpisanej w Bergamo przez Radosława Piesiewicza. Sponsorowała m.in. Juventus Turyn, Atalantę Bergamo, AS Monaco, Giro d’Italia, Tour de Pologne oraz kluby piłkarskie Raków Częstochowa, Pogoń Szczecin i Lechia Gdańsk.
W latach 2024–2026 Zondacrypto przeznaczyła na reklamy w mediach tradycyjnych cennikowo aż 53,4 mln zł. Głównym beneficjentem miała być TV Republika, do której trafiło według raportu Instytutu Monitorowania Mediów, 37,3 mln zł (ok. 70% całego budżetu reklamowego). W 2025 roku giełda była największym reklamodawcą tej stacji, emitując średnio 18 spotów dziennie.
Zondacrypto kupowała też przychylności polityczną różnych stron sceny. Zondacrypto i spółki zależne (np. czeska Expofer Servis House) przelały m.in. 450 tys. zł na fundację Instytut Polski Suwerennej związaną ze Zbigniewem Ziobrą, 70 tys. euro na fundację Dobry Rząd związaną z Przemysławem Wiplerem oraz sponsorowały imprezę CPAC Polska z udziałem czołowych polityków prawicy.
W maju 2024 roku giełda kryptowalut Zondacrypto była oficjalnym partnerem i sponsorem XVI Europejskiego Kongresu Gospodarczego w Katowicach. W inauguracji wzięli udział m.in. premier Donald Tusk i przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen. W panelu o przyszłości finansów wystąpiła też Karolina Gwóźdź, ówczesna Chief Legal Officer Zondacrypto.
W otoczeniu Krala pojawił się też były agent CBA Artur Chodziński, który za pośrednictwem czeskiej spółki wystawił faktury na ponad pół miliona złotych. W zamian mial przekazywać Kralowi wrażliwe dane rozpracowywanych dziennikarzy – m.in. Michała Fui z TVN24 – oraz ułatwiał kontakty z politykami i instytucjami państwowymi.
To jednak nie koniec tworzenia pozorów przez Zondacrypto! Bezczelność procederu sięgnęła zenitu, gdy Zondacrypto zaczęła prowadzić oficjalne szkolenia z zakresu kryptowalut i AML dla… polskiej Policji oraz Krajowej Administracji Skarbowej. Urzędnicy i śledczy mogli zakładać, że skoro firma szkoli celników i wisi na plakatach olimpijskich, to musi być drobiazgowo prześwietlona przez organy bezpieczeństwa państwa.
Indolencja państwa czy parasol służb specjalnych?
Powstaje fundamentalne pytanie: Jak to możliwe, że mimo wieloletniego zainteresowania KNF i prokuratury nie ustalono wcześniej, że giełda nie posiada kontroli nad deklarowanym zabezpieczeniem w wysokości około 4500 BTC?
Z jednej strony urzędowa niemoc miała podłoże formalne: KNF nie miała bezpośrednich narzędzi nadzorczych nad spółką zarejestrowaną w Estonii. Z kolei estońska jednostka FIU działała opieszale i zareagowała ostatecznym cofnięciem licencji dopiero w czerwcu 2026 roku.
Z drugiej strony ilość poszlak wskazujących na głębsze uwikłanie służb jest porażająca. Pieniądze z rynku kryptowalut od dawna służyły do opłacania nieformalnych działań agenturalnych czy transferów poza systemem bankowym. Założyciel BitBay Sylwester Suszek zaczynał biznes przy wsparciu paliwowej mafii „Mańka” (Mariana W.), który mimo wyłudzenia 1,5 mld zł z VAT otrzymał od polskiej prokuratury list żelazny i gwarancję nietykalności.
Były agent CBA na liście płac giełdy oraz taśmy z nagraniami rozmów funkcjonariuszy ABW z przedstawicielami Zondacrypto, co budzi uzasadnione podejrzenie, że państwo straciło kontrolę nad tym, jak dawni agenci monetyzują swoją wiedzę operacyjną na rzecz cyfrowego układu. Jak gorzko zauważył były oficer ABW ppłk Marek Świerczek:
„Polska niebezpiecznie zbliża się do modelu państwa postkolonialnego, w którym korumpująca się władza w naturalny sposób wchodzi w styk z przestępczością zorganizowaną.”
Co dalej? Status Krala i milczenie wokół mocodawców
Na początku września 2026 roku gigantyczna dziura budżetowa Zondacrypto sięgnęła niewyobrażalnej kwoty 1,9 miliarda złotych (431 milionów euro), podczas gdy syndyk w Estonii zastał na kontach spółki zgliszcza i żałosne 167 tysięcy euro.
Jaki jest zatem obecny status głównych aktorów tego dramatu? Przemysław Kral przebywa gdzieś za granicą. Jak oficjalnie poinformował prokurator generalny Waldemar Żurek, Kral nie jest świadkiem koronnym ani świadkiem – formalnie ma status podejrzanego z zarzutem oszustwa, który składa wyjaśnienia i współpracuje ze śledczymi.
Zarzuty i areszty w połączonym śledztwie katowickim dotknęły dotychczas kilku osób z otoczenia układu: prezesa PKOl Radosława Piesiewicza, Annę P., Jaromirę W. (byłą żonę „Mańka”), inwestora Rafała Zaorskiego czy Romana Ż. (wspólnika Suszka).
Wciąż jednak straszy wielki znak zapytania:
dlaczego organy ścigania nie interesują się wieloma kluczowymi postaciami z organów spółek-matek Zondacrypto?
Przemysław Kral nie mógł przecież działać całkowicie solo a założenie, że wywiódł w pole dziesiętki tysięcy ludzi, w tym swoich najbliższych współpracowników, jest zwyczajnie niedorzeczne. Istniała skomplikowana sieć spółek w Polsce, Estonii i Szwajcarii, a w ich organach zasiadali przecież ludzie o gigantycznych kompetencjach prawnych, finansowych i compliance.
Karolina Gwóźdź jako CLO i członek zarządu Zonda Token AG, Dawid Sendecki jako dyrektor ds. ryzyka i członek zarządu estońskiego operatora, czy szwajcarscy zarządcy holdingu Divisio. Osoby te zajmowały stanowiska, które dawały im istotny zakres odpowiedzialności za nadzór prawny, ryzyko, compliance lub funkcjonowanie spółek. To rodzi pytanie, jak mogły nie wiedzieć o problemie z dostępem do kluczowego składnika deklarowanych rezerw?
Fakt, że tak wysoko wykwalifikowani eksperci z dyplomami MBA i różnorodnymi certyfikatami przez lata uczestniczyli w zarządzaniu, nadzorze prawnym i compliance grupy, a dziś część z nich twierdzi, że nie wiedziała o braku dostępu do kluczowego portfela, rodzi pytanie, jak skuteczny był faktycznie cały system kontroli.
Państwo obudziło się z letargu dopiero wtedy, gdy skarbiec, czy raczej jego atrapa, był już pusty, a główni reżyserzy spektaklu bezpiecznie przyglądają się wszystkiemu ze swoich zagranicznych azylów, ciesząc się że sprawa nabiera obrót politycznej nawalanki.
Jak zawsze.
![Papierowe zawały w Nowej Soli. Jak szpital miał zarabiać miliony na zdrowiu pacjentów [ZERO.PL]](https://prostyzprawej.pl/wp-content/uploads/2026/09/PRAWY-szpital-w-Nowej-Soli-360x180.jpg "Papierowe zawały w Nowej Soli? Jak szpital miał zarabiać miliony na zdrowiu pacjentów [ZERO.PL] 13")
