Dług bije kolejne rekordy
Najnowsze dane Ministerstwa Finansów pokazują skalę problemu. Na koniec II kwartału 2026 roku państwowy dług publiczny, liczony według krajowej definicji, wyniósł 2 147,8 mld zł. W ciągu zaledwie trzech miesięcy zwiększył się o 139,6 mld zł, czyli o 7 proc., a od końca 2025 roku wzrósł o 234,3 mld zł.
Jeszcze większą kwotę pokazuje unijna metodologia EDP, stosowana do porównań między państwami UE. Według niej zadłużenie sektora instytucji rządowych i samorządowych sięgnęło 2 598,3 mld zł. Tylko w II kwartale wzrosło o 154,1 mld zł, co odpowiada średnio około 1,7 mld zł dziennie. Od początku roku przybyło już 263,2 mld zł długu.
Przekroczona granica 60 proc.
Problemem nie jest wyłącznie nominalna wartość zadłużenia. Liczy się również jego relacja do wielkości gospodarki. Według przyjętej przez rząd najnowszej strategii dług EDP ma w 2026 roku wynieść 67,6 proc. PKB, a w 2027 roku 69,3 proc. Oznacza to wyraźne przekroczenie progu 60 proc. PKB liczonego według metodologii unijnej.
Według rządowych prognoz wskaźnik zadłużenia w relacji do PKB ma sięgnąć 76,6 proc. w 2030 roku.
W przypadku krajowej definicji długu sytuacja wygląda lepiej, ponieważ państwowy dług publiczny ma pozostać poniżej konstytucyjnego limitu 60 proc. PKB. Nie oznacza to jednak zatrzymania wzrostu zadłużenia. Rząd zakłada, że relacja PDP do PKB wzrośnie z 55,3 proc. w 2026 roku do 59,2 proc. w 2029 roku.
Coraz droższy rachunek
Większy dług to wyższe koszty jego oprocentowania, Rosnąca część przyszłych dochodów budżetu będzie przeznaczana na obsługę wcześniejszych zobowiązań.
Wysokie zadłużenie oznacza również rosnące koszty jego obsługi. W projekcie budżetu na 2027 rok limit kosztów obsługi długu Skarbu Państwa ustalono na 107 mld zł, czyli 2,43 proc. PKB. Rządowa strategia zakłada, że w 2030 roku koszty te mogą zbliżyć się do 3 proc. PKB.
To pieniądze, które nie mogą zostać wydane drugi raz – na inwestycje, ochronę zdrowia, edukację czy inne potrzeby państwa. Im większy dług i im wyższe oprocentowanie, tym większa część przyszłych dochodów budżetu będzie przeznaczana na obsługę wcześniejszych zobowiązań.
Rząd zakłada… dalszy wzrost zadłużenia
Szczególnie wymowny jest fakt, że przyjęta 29 września 2026 roku Strategia zarządzania długiem sektora finansów publicznych na lata 2027-2030 nie zakłada szybkiego odwrócenia trendu. Przeciwnie – według prognoz relacja długu EDP do PKB ma rosnąć przez cały okres objęty strategią.
Nie musi to oznaczać automatycznie niewypłacalności państwa ani kryzysu finansowego. Polska nadal ma dostęp do rynków finansowych, a poziom zadłużenia pozostaje niższy niż w wielu państwach UE. Problemem jest jednak tempo, w jakim dług przyrasta, oraz rosnący koszt jego obsługi.
Granica między finansowaniem rozwoju a życiem na kredyt jest trudna do wyznaczenia, ale liczby pokazują jedno: Polska wchodzi w okres, w którym kontrola nad wzrostem wydatków i deficytu będzie miała coraz większe znaczenie dla stabilności państwa.
