Europejska ofensywa wegetariańsko-wegańska była właśnie taką próbą: nie spontaniczną zmianą stylu życia, lecz ideologicznym projektem, który miał wychować obywatela bardziej „świadomego”, czyli – w praktyce – bardziej uległego wobec narzuconych narracji.
Europejczycy nie tylko nie porzucili mięsa, ale w wielu miejscach zaczęli sięgać po nie częściej.
Efekt? Zderzenie z rzeczywistością okazało się bolesne dla jego autorów. Europejczycy nie tylko nie porzucili mięsa, ale w wielu miejscach zaczęli sięgać po nie częściej. Trudno się dziwić. Człowiek przez tysiące lat rozwijał się jako wszystkożerca, a mięso było jednym z fundamentów jego diety, kultury i siły fizycznej. Nie da się tego wymazać kampanią społeczną ani kolejnym raportem opatrzonym unijnym logo.
Narracja o „konieczności odejścia od mięsa” od początku była podszyta czymś więcej niż troską o środowisko czy zdrowie. Była próbą przebudowy stylu życia Europejczyków według ideologicznych wzorców, w których tradycja, przyzwyczajenie i zdrowy rozsądek mają ustąpić miejsca eksperymentowi społecznemu. W tym eksperymencie człowiek ma jeść mniej, posiadać mniej i – docelowo – oczekiwać mniej.
Europejczycy mogą być cierpliwi, ale nie są naiwni
Nic dziwnego, że pojawiły się absurdalne pomysły zastępowania mięsa owadami. Próbowano to sprzedać jako nowoczesność, odpowiedzialność i postęp. Problem w tym, że większość nie ma ochoty uczestniczyć w tej rewolucji. Europejczycy mogą być cierpliwi, ale nie są naiwni. Gdy ktoś próbuje ich przekonać, że larwy są lepsze od schabowego, reagują dokładnie tak, jak można się spodziewać – odrzuceniem.
To zresztą szersze zjawisko. Coraz częściej widać, że narzucane z góry „postępowe” zmiany rozbijają się o codzienne doświadczenie ludzi. Dotyczy to nie tylko jedzenia. Podobny opór pojawia się wobec prób redefiniowania rodziny, pracy czy stylu życia. Ideologia może być hałaśliwa, ale rzeczywistość bywa uparta.
Nie tylko kwestia diety?
Dlatego powrót do mięsa nie jest tylko kwestią diety. To sygnał, że społeczeństwa zaczynają odzyskiwać instynkt samozachowawczy. Że nie wszystko da się zmienić dekretami, kampaniami i medialną presją. Że istnieją granice, których ludzie nie chcą przekraczać, nawet jeśli ktoś bardzo się stara je przesunąć.
Pozostaje pytanie, czy podobny mechanizm zadziała w innych obszarach życia. Czy wbrew ideologicznym modom Europejczycy przypomną sobie także o znaczeniu rodziny i odpowiedzialności za przyszłość. Jeśli tak się stanie, będzie to znacznie ważniejszy sygnał niż statystyki spożycia mięsa. Bo wtedy okaże się, że zdrowy rozsądek nie tylko wraca do kuchni, ale zaczyna wracać również do życia społecznego.
