Westfalski Uniwersytet Wilhelma w Münster przygotowuje się do uruchomienia pierwszego w Europie wydziału teologii islamskiej działającego w ramach państwowej uczelni. Nowa jednostka ma rozpocząć działalność 1 października 2026 roku, wraz z początkiem semestru zimowego. Decyzję ogłosili 22 kwietnia rektor uczelni prof. Johannes Wessels oraz przyszły dziekan wydziału Mouhanad Khorchide.
Nowy wydział powstaje na bazie funkcjonującego dotąd Centrum Teologii Islamskiej i zostanie zrównany statusem z wydziałami teologii katolickiej i protestanckiej. W jego strukturze przewidziano osiem stanowisk profesorskich.
Krok w kierunku instytucjonalnego uznania islamu jako jednego z elementów życia religijnego w Niemczech
Władze uczelni podkreślają, że jest to krok w kierunku instytucjonalnego uznania islamu jako jednego z elementów życia religijnego w Niemczech oraz próba wzmocnienia akademickiego kształcenia imamów i nauczycieli religii islamskiej. Wydział ma kształcić także nauczycieli religii islamskiej w szkołach – wszystko w kontekście europejskim i „oświeconym”.
Kim jest Mouhanad Khorchide
Na czele nowego wydziału stanie Mouhanad Khorchide – austriacki socjolog i teolog muzułmański pochodzenia libańskiego, od lat związany z Uniwersytetem w Münster. Jego nominacja już teraz budzi kontrowersje, przede wszystkim w środowiskach muzułmańskich. Khorchide znany jest z wyraźnie liberalnego podejścia do islamu, które sam określa mianem „islamu miłosierdzia”.
Khorchide w swoich publikacjach i wystąpieniach twierdzi on, że współczesny islam w dużej mierze odszedł od pierwotnego przesłania i został „sfałszowany”.
W jego ocenie islam wymaga pilnej reformy, która przywróci jej bardziej humanistyczny i etyczny charakter. Khorchide sprzeciwia się wizji Boga jako surowego sędziego, akcentując zamiast tego obraz Boga miłosiernego i kochającego. Proponuje również reinterpretację Koranu z uwzględnieniem kontekstu historycznego i ludzkiego doświadczenia, co spotyka się z ostrą krytyką ze strony konserwatywnych teologów i organizacji islamskich.
Teolog islamu: islam został sfałszowany i pilnie potrzebuje reform
Jego poglądy są przez część środowisk muzułmańskich uznawane za próbę dostosowania islamu do zachodnich norm kulturowych, a nawet za wypaczanie religii. Z drugiej strony, dla zwolenników reform stanowią one szansę na „wypracowanie modelu islamu kompatybilnego z europejskim porządkiem prawnym i społecznym”.
Europa przez wieki budowała tożsamość w oparciu o fundamenty chrześcijańskie, które kształtowały jej system wartości, prawo i kulturę.
Powstanie wydziału teologii islamskiej w Münster wpisuje się w szerszy proces zmian zachodzących w Europie. Z jednej strony jest to próba instytucjonalnego uregulowania obecności islamu i włączenia go w system akademicki oraz państwowy. Z drugiej – rodzi pytania o kierunek przemian kulturowych na kontynencie.
Europa przez wieki budowała swoją tożsamość w oparciu o fundamenty chrześcijańskie, które kształtowały jej system wartości, prawo i kulturę. Dziś coraz częściej obserwujemy proces redefinicji tych fundamentów. Włączanie nowych tradycji religijnych do głównego nurtu życia publicznego, przy jednoczesnym osłabianiu roli dziedzictwa chrześcijańskiego, dla wielu jest sygnałem głębokiej zmiany cywilizacyjnej.
Decyzja Uniwersytetu w Münster może być odczytywana jako symbol tego procesu. Z jednej strony pokazuje otwartość i próbę dialogu, z drugiej – rodzi obawy o rozmywanie tożsamości kulturowej Europy. Szczególnie w kontekście powierzenia kierownictwa nowego wydziału teologowi, który otwarcie postuluje reformę islamu i podważa jego tradycyjne interpretacje, projekt ten staje się nie tylko przedsięwzięciem akademickim, ale także elementem szerszej debaty o przyszłości religii i wartości w Europie.
