Prof. Kowalski ma obawy o dalszą „niezależność TVN”
Prof. Janusz Kowalski alarmuje w wypowiedzi dla PAP, że zmiany właścicielskie mogą doprowadzić do ograniczenia niezależności redakcyjnej TVN. W jego ocenie możliwe są zwolnienia o charakterze politycznym, a nie merytorycznym. Wypowiedzi te budują fałszywy w naszej ocenie obraz stacji jako medium zagrożonego ingerencją i odejściem od dotychczasowych standardów.
Ta diagnoza TVN zakłada, że w tej stacji w ogóle takowe standardy istniały i były stosowane. Tymczasem historia i głośne publikacje ostatnich lat pokazują, że były one wielokrotnie przez pracowników TVN24 naruszane ze szkodą dla odbiorców
Liczne przypadki nierzetelności i stronniczości TVN24
„Materiał stronniczy, oparty na selektywnym doborze źródeł. Wykorzystuje techniki manipulacyjne”.
Jednym z najświeższych przykładów jest sprawa reportażu „Franciszkańska 3”. W decyzji KRRiT zapisano jednoznacznie: „stwierdzam naruszenie przez TVN SA (…) art. 18 ust. 1 i 2 ustawy o radiofonii i telewizji” oraz nałożono karę 550 tys. zł. W uzasadnieniu wskazano: „nie dochowano należytej staranności i rzetelności dziennikarskiej w zbieraniu materiałów”
Ekspertyzy przygotowane na potrzeby postępowania były jeszcze bardziej krytyczne. W jednej z nich stwierdzono: „materiał jest stronniczy, oparty na selektywnym doborze źródeł (…) wykorzystuje techniki manipulacyjne”. Dodatkowo podkreślono:
„widzowie otrzymali bardzo silne i nieudowodnione informacje (…) przedstawione jako konkluzja reportażu”
KRRiT wskazała również na szerszy problem powtarzalności takich działań, przypominając wcześniejsze decyzje wobec TVN, w tym nakazy zaprzestania naruszeń związanych z brakiem należytej staranności
W uzasadnieniu znalazło się także przypomnienie fundamentalnej zasady:
„wolność mediów (…) nie jest nieograniczona. Dziennikarze działają w określonych ramach prawnych”
Poza decyzjami regulatora istnieją również wyroki sądowe nakazujące sprostowania materiałów TVN24, co w praktyce oznaczało publikację informacji niezgodnych z faktami. Wspólnym mianownikiem tych informacji był jeden element: atak na środowiska Prawa i Sprawiedliwości, środowiska prawicowe oraz hierarchów Kościoła Katolickiego.
Urodziny Hitlera – głośna prowokacja TVN
Reportaż „Urodziny Hitlera” wyemitowany w styczniu 2018 roku w programie „Superwizjer” TVN24 był jedną z najgłośniejszych prowokacji dziennikarskich w Polsce ostatnich lat. Materiał przygotowany przez Bertolda Kittela dokumentował działalność grupy neonazistowskiej „Duma i Nowoczesność”, której zorganizowali w lesie pod Wodzisławiem Śląskim obchody urodzin Adolfa Hitlera.
Liczni komentatorzy podnosili pytania o granice prowokacji dziennikarskiej oraz rolę dziennikarzy TVN24 w organizacji nazistowskiego wydarzenia.
Dziennikarze, działając pod przykryciem, zarejestrowali m.in. palenie swastyk, wykonywanie nazistowskiego salutowania oraz celebrację przy torcie z wizerunkiem Hitlera. Materiał pokazał, że środowiska odwołujące się do ideologii nazistowskiej funkcjonują w Polsce i organizują zamknięte spotkania o takim charakterze.
Publikacja reportażu wywołała natychmiastową reakcję organów państwa. Prokuratura wszczęła śledztwo, zatrzymano uczestników wydarzenia, a sądy skazywały część z nich za propagowanie ustroju totalitarnego.
Jednocześnie wokół reportażu pojawiły się kontrowersje. Liczni komentatorzy podnosili pytania o granice prowokacji dziennikarskiej oraz rolę dziennikarzy TVN24 w organizacji samego wydarzenia. Pojawiały się sugestie, że bez udziału reporterów spotkanie mogło nie przybrać takiej formy lub nie zostałoby nagrane w tak spektakularny sposób. Prokuratura badała również wątek ewentualnego inspirowania zdarzenia przez dziennikarzy, jednak kluczowe postępowania koncentrowały się na uczestnikach obchodów.
Reportaż był szeroko komentowany także za granicą i stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych materiałów śledczych TVN24. Dla jednych stanowił przykład skutecznego dziennikarstwa ujawniającego patologie, dla innych – przykład kontrowersyjnej prowokacji balansującej na granicy etyki zawodowej.
TVN a Smoleńsk – spór o prawdę
TVN, że w pierwszych latach po tragedii promował bezpodstawnie tezę o obecności gen. Andrzeja Błasika w kokpicie i wywieraniu presji na pilotów
Jednym z najbardziej wrażliwych obszarów pozostaje relacjonowanie katastrofy smoleńskiej. Krytycy zarzucają TVN, że w pierwszych latach po tragedii promował bezpodstawnie tezę o obecności gen. Andrzeja Błasika w kokpicie i wywieraniu presji na pilotów. Narracja ta była przedstawiana jako dominująca, a jej korekta nastąpiła dopiero po pojawieniu się kolejnych ekspertyz.
To dziennikarze TVN24 posunęli się do sugestii, że śp. Prezydent Lech Kaczyński miałby posunąć się do zabicia pilotów w przypadku odmowy lądowania rządowego TU-154M na lotnisku w Smoleńsku.
Kontrowersje powróciły przy reportażu „Siła kłamstwa” z 2022 roku. Stacja powoływała się na wybrane ekspertyzy, by podważyć ustalenia podkomisji smoleńskiej. Krytycy wskazują jednak, że materiał miał charakter selektywny i pomijał późniejsze wątpliwości dotyczące części dowodów.
Od 10 kwietnia 2010 roku, stacja TVN i TVN24 wielokrotnie powtórzyły fałszywe tezy
W przypadku największej tragedii w powojennej historii Polski zarzut selektywności informacji i budowania narracji pod tezę nabiera szczególnego znaczenia.
Nadzieja dla odbiorców informacji TVN
W tym kontekście obawy o przyszłość TVN można interpretować zupełnie inaczej niż chce tego dr hab. Kowalski. Zmiany mogą okazać się szansą na odbudowę zaufania tej stacji mocno nadszarpniętego działaniami ostatnich ostatnich dekad.
Dla odbiorców – być może także TVN24 – kluczowe jest nie to, kto zarządza medium, lecz czy przekaz jest rzetelny, sprawdzony i wolny od manipulacji.
Oczekiwanie wobec dziennikarzy pozostaje niezmienne – mają informować, a nie kreować rzeczywistość zgodnie z przyjętą tezą. Jeśli nowe otwarcie w TVN przyniosłoby powrót do tych zasad, mogłoby to zostać odebrane jako realne wzmocnienie, a nie osłabienie niezależności.
