Włoski rząd Giorgii Meloni wysłał do przewodniczącej Komisji Europejskiej Ursuli von der Leyen list, w którym grozi poważnymi konsekwencjami dla unijnego programu obronnego SAFE, jeśli Bruksela nie zgodzi się na poluzowanie reguł fiskalnych w sprawie wydatków na energię.
Jest to jedna z najostrzejszych włoskich interwencji w relacjach z UE w ostatnich miesiącach.
Główne żądanie Włoch
Meloni domaga się równorzędnego traktowania wydatków związanych z kryzysem energetycznym i wydatków obronnych. W liście argumentuje, że napięcia na Bliskim Wschodzie (zwłaszcza konflikt wokół Iranu i cieśniny Ormuz) oraz skutki wojny w Ukrainie spowodowały gwałtowny wzrost cen energii, który uderza w gospodarstwa domowe i przemysł.
„Nie możemy tłumaczyć obywatelom, dlaczego Unia dopuszcza elastyczność finansową na cele bezpieczeństwa i obrony w ścisłym sensie, ale nie na ochronę rodzin, pracowników i przedsiębiorstw przed nowym kryzysem energetycznym, który grozi poważnym uderzeniem w realną gospodarkę”
– napisała Meloni.
Włochy chcą tymczasowego rozszerzenia klauzuli bezpieczeństwa narodowego na „inwestycje i nadzwyczajne środki” związane z energią. Szacuje się, że mogłoby to dotyczyć kwot rzędu 1,5 proc. PKB Włoch.
Groźba wycofania z SAFE
Premier Meloni otwarcie stwierdziła, że bez takiej „politycznej spójności” włoski rząd będzie miał „duże trudności z wytłumaczeniem opinii publicznej” udziału w programie SAFE. Oznacza to realną groźbę wycofania się lub niezłożenia wniosku o środki z funduszu. Byłoby to poważnym ciosem dla całego projektu, który ma budować strategiczną autonomię Europy w dziedzinie obrony.1
Reakcja Brukseli
Komisja Europejska na razie odrzuciła włoskie postulaty, wskazując, że istniejące fundusze i mechanizmy elastyczności powinny wystarczyć. Negocjacje jednak trwają, a sprawa może wrócić na unijne szczyty w najbliższych tygodniach.10
Kontekst polityczny
Dla Meloni to klasyczna gra „twardego negocjatora”. Rząd włoski konsekwentnie wspiera wzmocnienie europejskiej obrony, ale jednocześnie broni interesów gospodarczych kraju, który jest szczególnie wrażliwy na wahania cen energii. Spór pokazuje szersze napięcia w UE: z jednej strony pilna potrzeba dozbrajania się, z drugiej – rosnące koszty życia i presja na rządy, by chronić gospodarkę.
Czy Bruksela pójdzie na ustępstwa? W najbliższych dniach przekonamy się, czy włoska presja przyniesie efekt, czy też SAFE będzie realizowany bez pełnego udziału Rzymu.
