#WETOMAN #WETOMAN #NOTARIUSZ – dla każdego znajdzie się hasztag. Tekst jest długi, ale wart chyba wart uwagi. Włożyłem w niego trochę pracy.
Poprzedniemu prezydentowi Andrzejowi Dudzie zarzucano, że „podpisuje wszystko”, że jest „notariuszem rządu”. Obecnemu prezydentowi zarzuca się z kolei, że nie wszystko podpisuje – jak „wetomat”. Tak chaotycznie moim zdaniem postępuje tylko nieudolna władza. Władza szanująca tylko samą siebie, ale nie potrafiąca w… demokrację, która jest sztuką dialogu. W przeciwieństwie do demokracji ludowych, czy liberalnych, gdzie żaden dialog nie jest niezbędny. Demokracja to przecież nie wojna, a właśnie ciągła… kohabitacja. I żeby było absolutnie jasne – poprzednie 8 lat także nie było zawsze realizacją sztuki dialogu demokratycznego. Pisałem i mówiłem o tym (tutaj i na „X”) nie raz.
Dziś jednak, rok po zaprzysiężeniu prezydenta, warto skupić się na nim. 41 wet ma być bowiem dla siewców obecnego chaosu, patologii i podziałów powodem „blokowania Polski”? No to krótko przyjrzyjmy się temu, czego Karol Nawrocki jako Prezydent RP nie podpisał. Jest to ciekawa lista, choć niepełna lista, zawetowanych przez niego aktów prawnych.
Tam gdzie podaję „powód weta” dokonuję selektywnego wyboru tego, co moim zdaniem mogło o nim przesądzić, albo co oddaje dobrze ducha blokowanej ustawy.
🟥𝐔𝐬𝐭𝐚𝐰𝐚 𝐰𝐢𝐚𝐭𝐫𝐚𝐤𝐨𝐰𝐚 (𝐬𝐢𝐞𝐫𝐩𝐢𝐞𝐧́ 𝟐𝟎𝟐𝟓)
Powód weta: zmniejszenie minimalnej odległości turbin wiatrowych od budynków mieszkalnych do 500 metrów, co w ocenie narażało mieszkańców na uciążliwości i spadek wartości nieruchomości. Istnieje też pewność tego, że w pisaniu ustawy brali czynny udział lobbyści. Pierwsza wersja ustawy powstawała zresztą zaraz po wyborach 2023 w atmosferze lobbystycznego skandalu z udziałem późniejszej minister Hennig-Kloski.
🟥𝐃𝐞𝐫𝐞𝐠𝐮𝐥𝐚𝐜𝐣𝐚 𝐞𝐧𝐞𝐫𝐠𝐞𝐭𝐲𝐜𝐳𝐧𝐚
Powód weta: daleko idące uproszczenia procedur, które mogłyby osłabić kontrolę nad bezpieczeństwem systemu energetycznego. Nowelizacja znosiła np. wymóg uzyskania pozwolenia dla budowy instalacji fotowoltaicznych do 500kV „na potrzeby własne”, co ograniczałoby głos społeczności lokalnych, czy po prostu sąsiadów, z procesie decyzyjnym.
🟥𝐙𝐚𝐩𝐚𝐬𝐲 𝐫𝐨𝐩𝐲 𝐧𝐚𝐟𝐭𝐨𝐰𝐞𝐣 𝐢 𝐠𝐚𝐳𝐮, 𝐬𝐲𝐭𝐮𝐚𝐜𝐣𝐞 𝐳𝐚𝐠𝐫𝐨𝐳̇𝐞𝐧𝐢𝐚 𝐩𝐚𝐥𝐢𝐰𝐨𝐰𝐞𝐠𝐨 𝐩𝐚𝐧́𝐬𝐭𝐰𝐚
Powód weta: nowelizacja wykreślała z ustawy konieczność rezerwowania zdolności przesyłowej na interkonektorze w przypadku utrzymywania zapasów gazu za granicą, zamiast zapisanego wcześniej zarezerwowania zdolności przesyłowych ciągłych. Ustawa wydłużała też możliwy termin dostaw zapasów przechowywanych za granicą do 50 dni. 𝐴 𝑡𝑜 𝑛𝑖𝑒 𝑗𝑒𝑠𝑡 𝑡𝑎𝑘, 𝑧̇𝑒 „𝑖𝑑𝑧𝑖𝑒 𝑤𝑜𝑗𝑛𝑎”?…
🟥𝐍𝐨𝐰𝐞𝐥𝐢𝐳𝐚𝐜𝐣𝐚 𝐩𝐨𝐦𝐨𝐜𝐲 𝐨𝐛𝐲𝐰𝐚𝐭𝐞𝐥𝐨𝐦 𝐔𝐤𝐫𝐚𝐢𝐧𝐲
Powód weta: utrzymanie szerokich świadczeń (w tym 800+) bez wystarczających warunków aktywności zawodowej i ograniczeń czasowych.
🟥𝐔𝐬𝐭𝐚𝐰𝐚 𝐨 𝐬́𝐫𝐨𝐝𝐤𝐚𝐜𝐡 𝐨𝐜𝐡𝐫𝐨𝐧𝐲 𝐫𝐨𝐬́𝐥𝐢𝐧 / „𝐀𝐤𝐭𝐲𝐰𝐧𝐲 𝐫𝐨𝐥𝐧𝐢𝐤”
Powody wet: wprowadzenie ograniczeń, które w praktyce utrudniałyby polskim rolnikom skuteczną ochronę upraw. W jednej z ustaw wprowadzano szczegółowe ewidencje, które mogły być prowadzone przez rolników wyłącznie elektronicznie, bez opcji dokumentacji papierowej, choć regulacje UE formy papierowej nie wykluczają. W innej ustawie prezydent dostrzegł furtkę umożliwiającą wykluczenie małych i średnich gospodarstw rolnych z systemu wsparcia finansowego poprzez arbitralne decyzje ministra z pominięciem ustawodawcy.
🟥𝐋𝐞𝐱 𝐊𝐚𝐦𝐢𝐥𝐞𝐤 (𝐨𝐜𝐡𝐫𝐨𝐧𝐚 𝐦𝐚ł𝐨𝐥𝐞𝐭𝐧𝐢𝐜𝐡)
Powód weta: zastąpienie obowiązkowych zaświadczeń z Krajowego Rejestru Karnego zwykłymi oświadczeniami osób pracujących z dziećmi – w tym oświadczeń od obcokrajowców (!) – co obniżałoby poziom ochrony małoletnich. Oświadczenie w ocenie prezydenta mogło nie dawać należytych gwarancji, że taka osoba nie była w przeszłości karana za poważne przestępstwa. Również Rzecznik Praw Dziecka zgłaszała zastrzeżenia dotyczące tej zmiany. 𝐺𝑑𝑧𝑖𝑒 𝑑𝑜𝑏𝑟𝑜 𝑑𝑧𝑖𝑒𝑐𝑖, 𝑜 𝑘𝑡𝑜́𝑟𝑦𝑚 𝑡𝑦𝑙𝑒 𝑠𝑖𝑒̨ 𝑚𝑜́𝑤𝑖?…
🟥𝐏𝐚𝐫𝐤 𝐍𝐚𝐫𝐨𝐝𝐨𝐰𝐲 𝐃𝐨𝐥𝐢𝐧𝐲 𝐃𝐨𝐥𝐧𝐞𝐣 𝐎𝐝𝐫𝐲
Powód weta: brak rzetelnych analiz skutków gospodarczych dla regionu i ryzyka ograniczenia żeglugi oraz inwestycji nad Odrą, mimo sprzeciwu części lokalnych społeczności. Ustawa nie konsultowana też miała być należycie z zainteresowanymi samorządami i innymi interesariuszami.
Muszę się w tym miejscu zatrzymać. Cały proces zamieszania wokół Odry zainicjowany został przy walnym współudziale lubuskiej poseł Elżbiety Anny Polak, która w mojej ocenie jeszcze jako marszałek, w porozumieniu z rządem Brandenburgii a potem fundacją Save Oder z siedzibą w Berlinie, prowadziła działania na granicy zdrady stanu, mające sabotować gospodarcze, w tym transportowe, wykorzystanie potencjału Odry. Osobowość prawna Odry miała ten proces sabotażu całkowicie przypieczętować. Katastrofa ekologiczna na Odrze w 2022 roku była tylko katalizatorem, nie przyczyną owej dywersji ekonomicznej.
Gdyby ktoś szukał prawdziwych powodów, dla których zostaliśmy jako lubuscy dziennikarze 3 lata temu zdyskredytowani i zwolnieni, to Odra to dobry trop. Widzieliśmy te zjawiska, tę grę w znaczone karty i sprzeciwialiśmy się temu. Widzi to też do dziś wielu samorządowców nadodrzańskich gmin.
Wciąż dostępny jest mój tekst na temat Odry, „uratowany” przeze mnie z całkowicie skasowanego przez Michała Iwanowskiego portalu Zachod24.pl.
Prace trwają mimo decyzji sądu. „Niemcy są wściekli”. O co chodzi w sporze o Odrę?
Walka o Odrę to bezpardonowa rywalizacja ekonomiczna, w której niektórzy polscy politycy nie są wcale po stronie Polski.
🟥Ś𝐥𝐚̨𝐬𝐤𝐢 𝐣𝐚𝐤𝐨 𝐣𝐞̨𝐳𝐲𝐤, 𝐞𝐭𝐧𝐨𝐥𝐞𝐤𝐭 𝐰𝐢𝐥𝐚𝐦𝐨𝐰𝐬𝐤𝐢 𝐣𝐚𝐤𝐨 𝐣𝐞̨𝐳𝐲𝐤 𝐫𝐞𝐠𝐢𝐨𝐧𝐚𝐥𝐧𝐲 – dwa weta w sprawie języka
Powody wet: Język śląski miał decyzją polityczną stać się pełnoprawnym językiem, z czym nie zgadzają się niektórzy politycy, ale i, co nawet ważniejsze. językoznawcy. Prezydent w uzasadnieniu weta napisał: „Nie zgodzę się z twierdzeniem, że pojęcie +języka regionalnego+ stanowi kategorię prawną lub polityczną i nie musi odpowiadać kryteriom języka regionalnego rozumianego w sensie naukowym.” Z kolei ekspert – językoznawczyni prof. M. Siuciak – zauważa: „Stan rozchwiania i negowania tradycyjnych pojęć oraz dowolnej interpretacji ustaleń naukowych w celach polityczno-legislacyjnych najlepiej oddaje Uzasadnienie do nowelizacji (…)”. Jej zdaniem poziom uzasadnienia od strony argumentacji językoznawczej był nie do przyjęcia.
Z kolei w sprawie Wilamowa: według językoznawców w 2014 roku języka wilamowskiego używało ok. 40 osób (!), tymczasem ustawa zawetowana przez prezydenta… nakładała wymóg formalnej edukacji tego języka.
🟥 𝐔𝐛𝐞𝐳𝐩𝐢𝐞𝐜𝐳𝐞𝐧𝐢𝐚
Powód weta: Ustawa zdejmowała z KNF obowiązek obrony interesu ubezpieczonego. Zdaniem prezydenta regulacja mogłaby skutkować pojawieniem się negatywnych praktyk rynkowych w postaci np. nieterminowego wypłacania odszkodowań dla poszkodowanych.
🟥𝐍𝐨𝐰𝐞𝐥𝐢𝐳𝐚𝐜𝐣𝐞 𝐫𝐮𝐜𝐡𝐮 𝐝𝐫𝐨𝐠𝐨𝐰𝐞𝐠𝐨, 𝐰𝐨𝐝𝐲 𝐢 𝐬́𝐜𝐢𝐞𝐤𝐨́𝐰, 𝐊𝐫𝐚𝐣𝐨𝐰𝐞𝐠𝐨 𝐑𝐞𝐣𝐞𝐬𝐭𝐫𝐮 𝐊𝐚𝐫𝐧𝐞𝐠𝐨
Powody wet: nadmierna regulacja generująca nieproporcjonalne koszty dla obywateli, firm i samorządów. Na przykład, do ustawy dot. ruchu drogowego na etapie prac komisji sejmowych, wprowadzono zmiany będące bez związku z celem ustawy. Istniało w ocenie prezydenta ryzyko dla rozwoju transportu publicznego na mniej zurbanizowanych obszarach. Wiele zmian wprowadzono tu bez konsultacji z branżą. Ustawa o zaopatrzeniu w wodę z kolei była implementacją dyrektywy UE. Nakładała na spółdzielnie, wspólnoty mieszkaniowe i samorządy szereg nowych obowiązków. Nie gwarantowała im przy tym żadnego wsparcia, ale określała sankcje administracyjne i kary za ich nieprzestrzeganie.
Zmiana ustawy o Krajowym Rejestrze Karnym wprowadzała możliwość uchylenia lub skrócenia zakazu pełnienia funkcji w organach spółek przez osoby skazane za określone przestępstwa. 𝑃𝑜 𝑐𝑜 𝑖 𝑑𝑙𝑎 𝑘𝑜𝑔𝑜?
🟥𝐔𝐬𝐭𝐚𝐰𝐚 ł𝐚𝐧́𝐜𝐮𝐜𝐡𝐨𝐰𝐚 (𝐩𝐢𝐞𝐫𝐰𝐬𝐳𝐚 𝐰𝐞𝐫𝐬𝐣𝐚)
Powód weta: abstrakcyjne, sztywne i nieżyciowe wymogi dotyczące trzymania psów, oderwane od realiów rolników, hodowców i właścicieli psów pracujących.
🟥𝐔𝐬𝐭𝐚𝐰𝐲 𝐨 𝐫𝐲𝐧𝐤𝐮 𝐤𝐫𝐲𝐩𝐭𝐨𝐚𝐤𝐭𝐲𝐰𝐨́𝐰
Powód weta: nadmiernie restrykcyjne przepisy, które mogłyby wypchnąć polskie firmy blockchain z rynku i ograniczyć rozwój tego sektora w Polsce. Temat spokojnie na osobną publikację. Odsyłam do uzasadnienia
🟥𝐑𝐳𝐞𝐜𝐳𝐧𝐢𝐜𝐲 𝐩𝐫𝐚𝐰 𝐮𝐜𝐳𝐧𝐢𝐨𝐰𝐬𝐤𝐢𝐜𝐡
Powód weta: zamiast wzmacniać ochronę uczniów ustawa zwiększy biurokrację i doprowadzi do dalszej ideologizacji systemu oświaty. Prezydent ocenił, że powstałaby „szkolna prokuratura od tropienia anonimowych donosów”. Nie do tego służy szkoła…
🟥𝐋𝐢𝐤𝐰𝐢𝐝𝐚𝐜𝐣𝐚 𝐂𝐁𝐀
Powód weta: rozproszenie kompetencji wyspecjalizowanej służby między Policję, ABW i KAS, co groziło utratą ciągłości postępowań i wieloletnim osłabieniem walki z korupcją.
🟥𝐍𝐨𝐰𝐞𝐥𝐢𝐳𝐚𝐜𝐣𝐚 𝐮𝐬𝐭𝐫𝐨𝐣𝐮 𝐫𝐨𝐥𝐧𝐞𝐠𝐨
Powód weta: ułatwienie nabywania nieruchomości rolnych przez spółki handlowe bez decyzji KOWR, co osłabiało ochronę polskiej ziemi.
🟥𝐊𝐨𝐝𝐞𝐤𝐬 𝐰𝐲𝐛𝐨𝐫𝐜𝐳𝐲
Powód weta: rozwiązania (m.in. nierejestrowana wysyłka pakietów wyborczych za granicę i system elektronicznego poparcia) stwarzające ryzyko naruszenia przejrzystości i bezstronności procesu wyborczego.
🟥𝐏𝐫𝐚𝐰𝐨 𝐨𝐬́𝐰𝐢𝐚𝐭𝐨𝐰𝐞
Powód weta: zmiana zasad konstruowania programów nauczania, „domyślna zgoda” rodzica na udział dziecka w zajęciach fakultatywnych, zniesienie wymogu przygotowania pedagogicznego dla opieki nad dziećmi w przedszkolach.
🟥𝐒𝐳𝐲𝐛𝐤𝐢 𝐫𝐨𝐳𝐰𝐨́𝐝 𝐩𝐫𝐳𝐞𝐝 𝐔𝐒𝐂
Powód weta: umożliwienie rozwiązania małżeństwa przed urzędnikiem stanu cywilnego bez udziału sądu, co osłabiało ochronę instytucji rodziny. Prezydent podkreślał, że małżeństwo nie jest „zwykłym wpisem w rejestrze”, lecz jednym z fundamentów życia społecznego, rodziny i wspólnoty narodowej. Sprowadzenie rozwodu do administracyjnej formalności przed urzędnikiem stanu cywilnego obniża rangę tej instytucji.
🟥𝐔𝐬𝐭𝐚𝐰𝐚 𝐨 𝐬𝐭𝐚𝐭𝐮𝐬𝐢𝐞 𝐨𝐬𝐨𝐛𝐲 𝐧𝐚𝐣𝐛𝐥𝐢𝐳̇𝐬𝐳𝐞𝐣 (𝐥𝐢𝐩𝐢𝐞𝐜 𝟐𝟎𝟐𝟔)
Powód weta: stworzenie sformalizowanej instytucji prawa rodzinnego z szerokim katalogiem uprawnień zbliżonych do małżeńskich, co podważało szczególny status małżeństwa jako związku kobiety i mężczyzny (art. 18 Konstytucji).
🟥𝐏𝐨𝐳̇𝐲𝐜𝐳𝐤𝐚 𝐒𝐀𝐅𝐄
Powód weta: uzależnienie finansowania obronności od warunkowości organów unijnych oraz ryzyko współdecydowania Brukseli o uzbrojeniu Sił Zbrojnych RP. Temat bardzo ważny i szeroki, odsyłam do uzasadnienia
🟥𝐙𝐦𝐢𝐚𝐧𝐲 𝐰 𝐊𝐑𝐒
Powód weta: rozwiązania prowadzące do dalszej polityzacji Krajowej Rady Sądownictwa.
🟥𝐍𝐚𝐫𝐨𝐝𝐨𝐰𝐞 𝐂𝐞𝐧𝐭𝐫𝐮𝐦 𝐁𝐚𝐝𝐚𝐧́ 𝐢 𝐑𝐨𝐳𝐰𝐨𝐣𝐮
Powód weta: prezydent negatywnie ocenił m.in. zmiany w powoływaniu członków Rady NCBR, nadające uznaniowość ministrowi edukacji i nauki. Zmieniono także zasady wskazywania osób przez środowiska społeczno-gospodarcze oraz finansowe. NCBR dysponuje ok. 5 mld złotych rocznie
🟥𝐃𝐒𝐀 / 𝐰𝐨𝐥𝐧𝐨𝐬́𝐜́ 𝐰 𝐢𝐧𝐭𝐞𝐫𝐧𝐞𝐜𝐢𝐞
Powód weta: pozornie zamknięty, choć de facto bardzo szeroki katalog treści, które mogły być blokowane bez zgody sądu przez urzędników. Oprócz treści pedo…..skich czy nawołujących do ter…..zmu obejmował on także treści „naruszające dobra osobiste” (212. kk) czy „prawa własności intelektualnej”. W praktyce, mógł to być wstęp do cenzury.
🟥𝐑𝐨𝐳𝐬𝐳𝐞𝐫𝐳𝐞𝐧𝐢𝐞 𝐬𝐲𝐬𝐭𝐞𝐦𝐮 𝐒𝐄𝐍𝐓
Powód weta: objęcie systemem monitorowania przewozów betonu towarowego i mieszanek, co generowało nieproporcjonalne obciążenia administracyjne dla branży.
🟥𝐙𝐦𝐢𝐚𝐧𝐲 𝐨𝐩𝐨𝐝𝐚𝐭𝐤𝐨𝐰𝐚𝐧𝐢𝐚 𝐟𝐮𝐧𝐝𝐚𝐜𝐣𝐢 𝐫𝐨𝐝𝐳𝐢𝐧𝐧𝐲𝐜𝐡 (listopad 2025)
Powód weta: zmiana zasad opodatkowania wbrew wcześniejszym gwarancjom stabilności przepisów przez okres trzech lat od wprowadzenia instytucji fundacji rodzinnej. Fundacje istnieją w systemie prawnym w Polsce od czerwca 2023 roku.
Powyższa lista nie wyczerpuje wszystkich wet, ani ich powodów. Nie oznacza też, że każdy zawetowany przez prezydenta akt prawny był w całości zły. Część z nich została odesłana do kontroli następczej przez TK.
Uznałem jednak, że w tym całym zgiełku i wśród wszechobecnych memów mających robić z naszych umysłów budyń, warto to przypomnieć.
Uważam, że od polityków mamy prawo żądać bycia merytorycznymi, a nie tylko podbijającymi emocje i schlebiającymi najbardziej prymitywnym instynktom. Demokracja to dialog dla dobra, nie tylko mechanizm zdobywania władzy – tak nie została wymyślona. Dialog na argumenty prowadzony w dobrej wierze. Przecież za to politykom do choroby nie mało płacimy. W sumie to płacimy miliardy.
Ludziom, którzy tego nie uznają merytorycznego dialogu, będzie przeszkadzał i „notariusz” i „wetomat”.
Jeśli doczytałaś, doczytałeś. do końca, jesteś dzielny 🙂
Wpis pochodzi z profilu Marka Poniedziałka na Facebooku.
