Złamane biodro i propozycja eutanazji
Historia ojca Larry’ego Hollanda z Archidiecezji Vancouver wywołała szeroką dyskusję o granicach kanadyjskiego programu MAiD (Medical Assistance in Dying). Kapłan doznał złamania biodra po upadku w łazience w Boże Narodzenie 2025 roku. Trafił do Vancouver General Hospital, gdzie przechodził leczenie i rehabilitację.
Jak relacjonował ksiądz Holland, podczas pobytu w szpitalu lekarz wspomniał o możliwości skorzystania z eutanazji, gdyby jego stan zdrowia uległ pogorszeniu. Kilka tygodni później podobną propozycję miała złożyć pielęgniarka. Według księdza stało się to mimo wcześniejszego, jednoznacznego wyrażenia sprzeciwu wobec eutanazji wynikającego z jego przekonań religijnych.
Ojciec Holland podkreślał, że nie cierpiał na chorobę terminalną i nie znajdował się w stanie bezpośredniego zagrożenia życia. Przechodził rekonwalescencję po urazie, który u osób starszych jest wprawdzie poważny, ale nie stanowi automatycznie wyroku śmierci.
Kanadyjski system „wspomagania śmierci” stale się rozszerza
Kanada należy dziś do państw posiadających jedne z najbardziej liberalnych regulacji dotyczących eutanazji i wspomaganego samobójstwa. Program MAiD funkcjonuje od 2016 roku, a kolejne zmiany przepisów rozszerzały katalog osób uprawnionych do skorzystania z tej procedury.
Według oficjalnych danych w 2024 roku odnotowano ponad 15 tysięcy przypadków śmierci w ramach MAiD. Liczba ta stale rośnie, co wywołuje coraz ostrzejsze spory etyczne i społeczne.
Zwolennicy programu argumentują, że chodzi o autonomię pacjenta i prawo do decydowania o własnym życiu.
Krytycy zwracają uwagę, że wraz z normalizacją eutanazji zmienia się sposób myślenia o starości, niepełnosprawności i ciężkiej chorobie. Wskazują również na przypadki osób starszych, niepełnosprawnych, weteranów wojennych czy osób cierpiących na depresję, którym proponowano MAiD w okolicznościach budzących poważne wątpliwości.
Dalsza część tekstu pod wideo.
Eutanazja w Europie
W Europie pełną legalizację czynnej eutanazji wprowadziły dotychczas Holandia, Belgia, Luksemburg, Hiszpania i Portugalia. W większości tych państw lekarz może nie tylko przepisać środek prowadzący do śmierci, ale również sam go podać. Najdalej poszły Holandia i Belgia, gdzie przepisy stanowiące przesłankę do zgody na pozbawienie życia obejmują także cierpienie psychiczne, a w określonych przypadkach również osoby niepełnoletnie.
Osobną kategorię stanowią państwa dopuszczające wspomagane samobójstwo. W Szwajcarii pomoc w zakończeniu życia jest legalna od dziesięcioleci i stała się podstawą zjawiska określanego jako „turystyka śmierci”. W Niemczech po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 2020 roku pomoc w samobójstwie nie jest karalna w określonych sytuacjach. Podobne rozwiązania obowiązują również w Austrii.
Debata nie ustaje także w krajach, które dotąd odrzucały eutanazję. We Francji trwają prace nad ustawą dotyczącą tzw. pomocy w umieraniu. Dyskusje prowadzone są również w Irlandii, Słowenii i na Malcie.
W Polsce zarówno czynna eutanazja, jak i wspomagane samobójstwo są nielegalne.
Zwolennicy legalizacji podkreślają prawo człowieka do „decydowania o własnym losie” i „uniknięcia niepotrzebnego cierpienia”. Przeciwnicy wskazują, że doświadczenia Holandii, Belgii czy Kanady pokazują stopniowe rozszerzanie kryteriów kwalifikacji. To, co początkowo miało być rozwiązaniem dla osób umierających i cierpiących w terminalnym stadium choroby, obejmuje dziś coraz szersze grupy pacjentów.
W Polsce zarówno czynna eutanazja, jak i wspomagane samobójstwo są nielegalne. Zgodnie z art. 150 Kodeksu karnego zabójstwo na żądanie i pod wpływem współczucia zagrożone jest karą od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności. Dopuszczalne jest natomiast zaprzestanie uporczywej terapii oraz stosowanie opieki paliatywnej. Polska jest w grupie państw, które uznają ochronę życia za zasadę nadrzędną również w przypadku ciężkiej choroby i podeszłego wieku.
Alarmujący sygnał dla społeczeństw Zachodu
Przypadek ojca Hollanda został opisany przez media i nie został zakwestionowany przez szpital ani władze zdrowotne. Vancouver Coastal Health przyznało, że personel medyczny może rozważać rozmowę o MAiD na podstawie oceny klinicznej pacjenta.
To właśnie ten element budzi największe pytania.
Jeszcze kilka lat temu eutanazję przedstawiano jako rozwiązanie przeznaczone wyłącznie dla osób znajdujących się w terminalnym stadium choroby. Dziś propozycja taka pojawia się wobec człowieka, który po prostu złamał biodro i wymagał rehabilitacji.
Sprawa 79-letniego księdza pokazuje jak bardzo zmieniły się standardy rozmowy o śmierci w systemie ochrony zdrowia. Jeśli propozycja eutanazji staje się rutynowym elementem kontaktu z pacjentem w podeszłym wieku, nawet wtedy, gdy nie jest on śmiertelnie chory, trudno dziwić się obawom bioetyków.
Cała sytuacja każe się zastanowić jakie podejście w Kanadzie i w krajach podążających w podobnym kierunku będzie obowiązywać za kilka lat. Czy eutanazja pozostanie jedynie propozycją i „opcją do wyboru”, czy może będzie już obowiązkową „procedurą” w przypadku leczenia osób w podeszłym wieku – grupy ludzi, która w związku ze starzeniem się społeczeństw na Zachodzie, stanowi coraz większy odsetek społeczeństwa.
- EWTN News – Canadian priest offered euthanasia twice while recovering from hip fracture
- The B.C. Catholic – relacja i wywiad z o. Larrym Hollandem
- Bioethics Observatory – Euthanasia pressure in Canada: The alarming case of a Catholic priest
- Catholic News Agency (CNA) – materiały dotyczące programu MAiD w Kanadzie
- Warsaw Enterprise Institute – Eutanazja w Europie. Jak wygląda „prawo do śmierci”?
- Ordo Iuris – Europa wobec eutanazji. Rosnąca presja, rosnący opór
- Government of Canada – Medical Assistance in Dying (MAiD)
- Government of Canada – Annual Report on Medical Assistance in Dying 2024
- Kodeks karny RP – art. 150
- Ministerstwo Zdrowia – opieka paliatywna i uporczywa terapia
- Catholic Register – materiały dotyczące sprawy o. Larry’ego Hollanda
- CBN News – omówienie sprawy i debaty wokół MAiD w Kanadzie
- Archidiecezja Vancouver
